Giorgio Vasari (Arezzo, 30 juli 1511 - Florence, 27 juni 1574) was een Italiaans schilder en architect uit de Italiaanse Renaissance en een van de eerste kunsthistorici door zijn biografieën van Italiaanse kunstenaars.



Vasari schiep veel kunst voor de kerken van Florence. Vooral zijn altaarstukken belichamen de idealen van de contrareformatie waar het Concilie van Trente voor stond.
Vasari werd echter meer gewaardeerd om zijn architectuur. Het bekendste voorbeeld is het Uffizi in Florence. Ook heeft hij de Sala dei Cinquecento in het Palazzo Vecchio in Florence ontworpen en gedecoreerd en was hij de architect van de Corridoio bovenop de Ponte Vecchio.

Vite van Vasari

Vasari is tegenwoordig vooral bekend om zijn boek Vite dat, naast het Schilderboeck van Karel van Mander, nog steeds één van de belangrijkste biografische bronnen van Renaissancekunst is voor kunsthistorici. De volledige titel luidt Vite de' più eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a' tempi nostri (Levens van de uitmuntendste Italiaanse architecten, schilders en beeldhouwers, van Cimabue tot onze tijd) uit 1550 en 1568. De uitgave van 1568 is uitgebreid met onder meer (soms gefantaseerde) portretten van de kunstenaars in houtsnede.

In de eerste hoofdstukken geeft Vasari een inleiding op de bouw-, schilder- en beeldhouwkunst waaruit zijn kijk op de iconografie blijkt en de smaak van de 16e eeuw, de tijd van de contrareformatie. Vasari ziet Michelangelo als de belangrijkste figuur.

 

Titelpagina van Leonardo da Vinci in Vasari's boek Vite, 1550
Sommigen van de kunstenaars die Vasari in zijn Vite beschrijft zijn tegenwoordig niet meer algemeen bekend, maar de biografieën worden levendig verteld, waardoor het boek een onmisbare bron is bij een onderzoek naar kunstenaars uit de Italiaanse renaissance.

Elke biografie is opgezet als een heldenepos dat de kunstenaar verheerlijkt, gecombineerd met roddels en anekdotes. Vooral Michelangelo werd de hemel in geprezen door Vasari, die een voorkeur had voor kunstenaars uit Florence. Kunst uit Venetië wordt genegeerd of zwaar bekritiseerd. Desondanks is dit boek het belangrijkste werk uit zijn oeuvre, dat nog steeds wordt gebruikt door kunsthistorici over de hele wereld.