De Lijnperspectief is een methode om de diepte zoals die wordt gezien in werkelijkheid weer te geven op het platte vlak, in een schilderij bijvoorbeeld. Op een foto is de lijnperspectief echter ook te herkennen.

De Renaissanceschilder en -architect Hans Vredeman de Vries heeft veel invloed gehad op Hollandse schilders die lijnperspectief gebruikten, zoals Saenredam met zijn kerkinterieuren, en Pieter de Hoogh met zijn vloertegels.

Bij de lijnperspectief speelt de horizon een grote rol. Op de horizon liggen namelijk verdwijnpunten (ook vluchtpunten genoemd) van horizontale lijnen. Evenwijdige horizontale lijnen in een landschap komen, als ze tot in de verste verte worden doorgetrokken, bij elkaar in een verdwijnpunt op de horizon.
Zo zijn in onderstaande figuur de kanten van de weg, de bovenkant en de onderkant van de gebouwen langs de weg allemaal evenwijdig aan elkaar. Worden hierlangs denkbeeldige lijnen getrokken, dan komen deze samen in een verdwijnpunt op de horizon.














Vaak zijn er in een afbeelding meerdere evenwijdige lijnen in verschillende richtingen. Dan zijn er dus meer verdwijnpunten. In de figuur hieronder zijn er twee verdwijnpunten.












Soms gebruikt een tekenaar voor de evenwijdige lijnen die omhoog gaan ook een verdwijnpunt. Dit kan een sterk effect veroorzaken voor de suggestie van flatgebouwen bijvoorbeeld. De tekenaar bedenkt dan waar het vluchtpunt, hoog in de lucht, zou liggen. Hieronder daarvan een voorbeeld.

Dit voorbeeld laat tevens het gevaar zien van te dicht bij elkaar gelegen verdwijnpunten. Dan wordt de perspectivische vertekening overdreven, zodat de afbeelding onwerkelijk aandoet, tenzij men het oog, ter hoogte van de horizon, op zeer korte afstand van de tekening brengt.




















In een perspectivische tekening ligt het midden van bijvoorbeeld een gebouw niet in het midden tussen de twee muren, maar visueel gezien meer naar achter. Dit komt doordat wat verder naar voren ligt, groter lijkt. Zo lijkt de dichtstbijzijnde helft van het gebouw groter dan de achterste helft. Het midden valt te construeren door de twee diagonalen te tekenen, zoals - sterk overdreven - aangegeven in de figuur hieronder.













Door deze constructie telkens te herhalen kan een rijtje woningen, of een weg met lichtmasten of telegraafpalen getekend worden. Teken dan eerst de voorste en de achterste telegraafpaal, en construeer de palen ertussenin.
















In de voorbeelden hierboven was telkens het verdwijnpunt zichtbaar. Een tekening of schilderij wordt echter veel realistischer wanneer de verdwijnpunten buiten het beeldvlak liggen. Dit komt doordat ze dan verder uit elkaar liggen, zie het voorbeeld met de overdreven perspectivische vertekening hierboven. Soms is het daarvoor nodig om lijnen te spannen tussen een punt op het schilderij en een punt ver daarbuiten.

Atmosferisch perspectief

 

Illustratie van de werking van de hersenen bij blauw en rood
In de linker figuur komt het rode ovaal naar voren
ten opzichte van de blauwe achtergrond
In de rechter figuur wijkt het blauwe ovaal naar
achteren ten opzichte van de rode voorgrond.


Atmosferisch perspectief of luchtperspectief is een schildertechniek waar vooral door het gebruik van kleur een indruk van diepte in het schilderij kan worden gebracht. Het is gebaseerd op waarnemingen in de buitenlucht, die echter door schilders overdreven worden toegepast om het gewenste effect te bereiken.


Vooral in de zomer is het atmosferisch perspectief in de buitenlucht goed waar te nemen. Door de absorptie van licht door waterdamp in de lucht worden vooral de rode kleuren geabsorbeerd. Daardoor krijgen voorwerpen in de verte een blauwachtige kleur. Een ander verschijnsel is dat voorwerpen in de achtergrond veel onduidelijker worden gezien.

Een schilder zal het atmosferisch perspectief toepassen in een schilderij van een landschap (schilderij), waarbij de achtergrond vaag, en bovendien veelal blauw van kleur wordt afgebeeld. De menselijke hersenen verwerken deze beelden zodanig dat een illusie van diepte wordt geschapen.

Deze techniek is al lang bekend, zoals onder andere blijkt uit het hier afgebeelde schilderij van Rogier van der Weyden uit de 15e eeuw. De rode linkerarm van Magdalena suggereert een grote diepte ten opzichte van de verre blauwe berg op de achtergrond.

De techniek wordt ook gebruikt bij stillevens. Door blauwe voorwerpen op de achtergrond te plaatsen, of juist rode voorwerpen vooraan, wordt de afbeelding dieper. De meeste schilders zullen dan ook niet een rode muur, maar liever een blauwachtige muur toepassen als achtergrond voor het schilderij.

Hetzelfde geldt bij een schilderij van een interieur
In de winter is het atmosferisch perspectief anders dan in de zomer. Door de koude, droge, lucht worden het rode licht veel minder geabsorbeerd dan in de zomer. In een winterschilderij zal dan ook eerder de warme kleur achterin het schilderij zitten, de koele kleuren voorin.
In landen met weinig vocht in de lucht, zoals woestijngebieden, treedt het atmosferisch perspectief veel minder op.

Source : Wikipedia